Wat is Chinese geneeskunde?

Dit artikel is een poging om de basis van de Chinese geneeskunde over te brengen. Het is het resultaat van persoonlijke reflectie en interpretatie en is bedoeld om als zodanig te worden opgevat.

U bent waarschijnlijk bekend met de term “holistisch”. In de Klassieker van de Gele Keizer over de geneeskunde, een baanbrekend boek voor de Chinese geneeskunde, lezen we:

“Sinds de oudheid wordt erkend dat er een nauwe relatie bestaat tussen de activiteit van het leven en de mens enerzijds en zijn natuurlijke omgeving anderzijds. De oorsprong van al het leven is yin en yang; dit omvat alles in het universum, met de hemel boven en de aarde beneden, binnen de vier windrichtingen en de negen continenten.”

Door ons te verbinden met yin en yang, verbinden we ons met de oorsprong van al het leven. Het verliezen van de verbinding met yin en yang brengt ziekte met zich mee. Dit is hoe de Chinese geneeskunde oorspronkelijk holisme begrijpt: als de harmonie tussen de mens, zijn omgeving, en ook met de dingen die daarboven en daarbuiten liggen. Yin en yang maken deel uit van hetzelfde systeem, zoals duidelijk te zien is in de Taiji-afbeelding hierboven. Wanneer Yang volledig wordt, verandert het in Yin, en wanneer Yin volledig wordt, verandert het in Yang.

“De wet van yin en yang is de natuurlijke orde van het universum, de basis van alle dingen, de moeder van alle veranderingen, van leven en dood. Bij genezing moet men de oorzaak van de disharmonie begrijpen, die altijd onderworpen is aan de wet van yin en yang.”

In tegenstelling tot de manier waarop we hier in het Westen denken, hoeven we iets niet op te splitsen in een miljard kleinere onderdelen, de werking van elk onderdeel afzonderlijk te begrijpen, het vervolgens weer in elkaar te zetten en pas dan te begrijpen hoe het werkt. “De wet van yin en yang is de moeder van alle veranderingen” betekent dat ik kan zien hoe deze wet tot uiting komt door wat zij voortbrengt.

“Als de balans tussen yin en yang wordt verstoord, is het alsof je een jaar doormaakt met wel lente maar geen winter, of wel winter maar geen zomer.”

Voor degenen die hier in Nederland wonen (of in een ander regenachtig, bewolkt land waar het grootste deel van het jaar zo is), stel je voor dat je een winter zonder zomer zou hebben, en wat dit met ieders stemming en energie zou doen. Hetzelfde zou met ons organisme gebeuren als we deze balans, deze universele wet, verwaarlozen. Dus of je nu kijkt naar waarom je niet kunt slapen, of waarom je uiteindelijk dicht tegen een burn-out aan bent beland, de reden is hetzelfde: het negeren van de basis van alle dingen, namelijk de wet van yin en yang. Dit is iets wat je zelf kunt observeren; je hoeft geen expert in de Chinese geneeskunde te zijn.

 Een ding dat ik onlangs van een professor tijdens een seminar hoorde, was:

“Een arts in de Chinese geneeskunde behandelt het leven. We behandelen geen ziekte.”

Dat was voor mij een zeer diepzinnige uitspraak. Dat betekent dat het doel van de Chinese geneeskunde niet is om een ziekte, met de bijbehorende symptomen, te behandelen. Daarom beschrijven veel ziektenamen in de klassieke Chinese geneeskunde, zoals “omkering”, “uitputting” of “rebellie”, functionele toestanden en geen ziektetoestanden. “Het doel van de Chinese geneeskunde is daarom om het functioneren te herstellen en niet om ziekten te behandelen. Ze streeft ernaar de verbinding tussen de persoon en de fundamentele wet van yin en yang te herstellen.”

Maar er is nog iets. Als deze wet van Yin en Yang het hele universum beheerst, betekent dat dat wij als individuen iets gemeen hebben met de rest van het universum, en dat we dit op die manier kunnen kennen en herkennen. Als het vermogen om dit te kennen en te herkennen binnen in ons actief is, kunnen we ons leven behouden en is er mogelijk geen arts nodig. In die zin is het doel van de Chinese geneeskunde om geneeskunde (zoals wij die nu kennen) overbodig te maken en haar rol te veranderen van het behandelen van ziekte naar het behouden van het leven. Het mooie hiervan is dat het in de kern eenvoudig is en geen dogma’s bevat over hoe je dat moet doen.

Om de universele wet van yin en yang te ontdekken, hoef je alleen maar de verschijnselen ervan te observeren; ze zijn overal. Je begrijpt wat iets is door wat het voortbrengt. Dit is wat de Chinese geneeskunde voor iedereen toegankelijk maakt.